Budapeszt, 15 lutego 2025 roku
Zawiadamiający:
dr Marcin Romanowski, poseł na Sejm RP
Prezes Stowarzyszenia Zjednoczona Prawica Marcina Romanowskiego
Ul. Kościuszki 11
23-400 Biłgoraj
Prokuratura Okręgowa we Wrocławiu
ul. Podwale 30
50-040 Wrocław
Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa
Na podstawie art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego, działając w imieniu Stowarzyszenia Zjednoczona Prawica Marcina Romanowskiego, niniejszym zawiadamiam o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Pana Krzysztofa Ruchniewicza, byłego dyrektora Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego (CSNE), polegającego na niedopełnieniu obowiązków oraz przekroczeniu uprawnień w okresie od 2020 do 2024 roku, co mogło skutkować znaczną szkodą dla interesu publicznego, tj. czynu z art. 231 Kodeksu karnego.
Uzasadnienie
Z informacji zawartych w artykule pt. „Wątpliwości za 750 tys. złotych. Raport, który obciąża dyrektora Instytutu Pileckiego” opublikowanym na portalu Wirtualna Polska wynika, że Pan Krzysztof Ruchniewicz, pełniąc funkcję dyrektora CSNE, dopuścił się szeregu nieprawidłowości, które mogą nosić znamiona przestępstwa z art. 231. W szczególności:
- Zlecanie usług Europejskiemu Stowarzyszeniu Badań Niemcoznawczych (ESBN):
W latach 2020-2024 CSNE zlecało usługi ESBN na łączną kwotę 748 tys. zł. Pan Ruchniewicz był jednym z założycieli ESBN, a wiceprezesem i skarbnikiem stowarzyszenia był jego podwładny odpowiedzialny za finanse w CSNE. Taka sytuacja wskazuje na rażący konflikt interesów i może świadczyć o działaniu na szkodę interesu publicznego.
- Brak transparentności w zawieraniu umów:
CSNE nie prowadziło rejestru umów ani nie przekazywało ich do Centralnego Rejestru Umów Uniwersytetu Wrocławskiego. Niektóre umowy były zawierane bez zgody i wiedzy głównego księgowego uczelni, co narusza obowiązujące procedury i może świadczyć o niedopełnieniu obowiązków przez dyrektora.
- Naruszenie przepisów o zamówieniach publicznych:
CSNE zawierało umowy z ESBN, których wartość przekraczała próg 30 tys. euro, bez przeprowadzania procedur przetargowych, co stanowi naruszenie prawa zamówień publicznych.
- Nieprawidłowości w realizacji umów wydawniczych:
CSNE finansowało przygotowanie i druk książek, które następnie nieodpłatnie przekazywano do ESBN, a stowarzyszenie te książki sprzedawało. Dodatkowo, CSNE opłacało z publicznych środków udział ESBN w targach książki, co może świadczyć o niegospodarności i działaniu na szkodę interesu publicznego.
- Fałszowanie opisów faktur:
Faktury dotyczące usług informatycznych były opisywane jako „usługi hotelarskie świadczone w Warszawie”, co może wskazywać na próbę ukrycia rzeczywistego przeznaczenia środków i stanowić naruszenie przepisów prawa.
Zgodnie z art. 231 § 1 Kodeksu karnego, funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreślono, że działaniem na szkodę interesu publicznego jest m.in. działanie podrywające autorytet danego urzędu publicznego. W wyroku z dnia 31 maja 1993 r., sygn. II K 285/33, Sąd Najwyższy stwierdził, że „działanie na szkodę interesu publicznego” obejmuje takie zachowania funkcjonariusza publicznego, które godzą w zaufanie społeczeństwa do prawidłowego funkcjonowania instytucji publicznych.
Należy wskazać, iż przestępstwo z art. 231 § 1 KK jasno ma na celu zapewnienie właściwego działania instytucji publicznych i państwowych, a także osób w nich pracujących – pełniących urząd funkcjonariusza publicznego. Powyższe pojęcie określa art. 115 § 13 KK – zaś stosownie z art. 115 § 13 pkt 6 KK funkcjonariuszem publicznym jest osoba zajmująca kierownicze stanowiska w uczelni państwowej.
Zarówno zgodnie z orzecznictwem, jak i doktryną należy uznać, że nauczyciel akademicki lub inna osoba zajmująca kierownicze stanowisko związane z prowadzeniem jednostki uczelni, np. dyrektora instytutu, kierownika katedry i zakładów jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu z art. 115 § 13 KK. Powyższe zostało potwierdzone przez Radosława Krajewskiego w artykule „Funkcjonariusz publiczny i osoba pełniąca funkcję publiczną jako kategorie prawa karnego istotne z perspektywy funkcjonowania administracji publicznej”, w której autor wskazuje, że: „W konsekwencji za J. Piorkowską-Flieger przyjąć trzeba, że funkcjonariuszem publicznym jest osoba zajmująca kierownicze stanowisko np. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, jak też na państwowej uczelni, w której będą to rektorzy, prorektorzy, dziekani, prodziekani, dyrektorzy instytutów, kierownicy katedr i zakładów”.
Z tego względu strona podmiotowa powyższego czynu została wypełniona. Stroną sprawczą natomiast jest albo „przekroczenie uprawnień”, albo „niedopełnienie obowiązków”. To pierwsze pojęcie polega na tym, że „podjęte przez sprawcę działanie nie wchodziło w zakres jego kompetencji, lub było podjęte w ramach uprawnień, ale niezgodnie z przepisami prawa, a więc stanowiącymi na funkcjonariuszu publicznym obowiązku”. (…).
Drugie zaś – „niedopełnienie obowiązków” – obejmuje zarówno działanie, jak i zaniechanie działań funkcjonariusza. (B. Czerwińska, Komentarz, Warszawa 2021.). Dla prawnikanalii istotne jest jednakże to, że „szkoda” z art. 231 nie musi oznaczać tylko szkody majątkowej, ale każdą sytuację, która godzi w interes publiczny, w szczególności związany z zaufaniem społecznym oraz działaniem instytucji publicznych. Dalej: „Dla przestępstwa niegospodarności nie jest konieczne powstania szkody w chronionych interesach lub dobrach jednostki. Przyjmuje się, że głównie chodzi tu o pożytek, korzyść, niemniej sama szkoda rozumiana jest w doktrynie karnistycznej szeroko” (J. Giezek, tamże). Ponadto, jak wskazuje się w doktrynie: Należy podzielić pogląd, iż art. 231 § 1, 2 i 3 k.k. penalizuje tzw. przestępstwo nadużycia władzy (zaufania) przez funkcjonariusza publicznego w następstwie przekroczenia przez niego uprawnień lub niedopełnienia obowiązków i działania na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Przedmiotem jego ochrony jest prawidłowe funkcjonowanie instytucji państwowej i samorządu terytorialnego i związany z tym autorytet władzy publicznej. (…) Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza podejmowanie działań z poszanowaniem wyrażonych w niej wartości, w sposób, który nie podważa zasad ustrojowych państwa. W tym kontekście należy zgodzić się z poglądem, że Konstytucja RP stanowi źródło ograniczające na funkcjonariuszu publicznym obowiązek działania o charakterze ogólnym, ale i szczególnym. (…) Znamię „przekroczenia uprawnień” zostaje zaś zrealizowane wówczas, gdy podjęte przez sprawcę zachowanie nie wchodziło w zakres jego kompetencji albo też nie pozostawało w powiązanie formalne lub merytoryczne z tymi kompetencjami. (…). (P. Zakrzewski [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024, art. 231).
W przedmiotowej sprawie, Pan Krzysztof Ruchniewicz, jako dyrektor CSNE, miał obowiązek należytego zarządzania powierzonymi mu środkami publicznymi oraz dbałości o transparentność i celowość wydatków. Opisane powyżej działania mogą stanowić naruszenie tych obowiązków i działanie na szkodę interesu publicznego.
Interes publiczny w tym kontekście polega na zapewnieniu prawidłowego i przejrzystego wydatkowania środków publicznych przez instytucje naukowe, co ma na celu ochronę majątku publicznego oraz zaufania obywateli do tych instytucji. Działania Pana Krzysztofa Ruchniewicza, opisane powyżej, mogą podważać to zaufanie oraz prowadzić do nieuzasadnionego uszczuplenia majątku publicznego.
Wnoszę o odstąpienie od przesłuchiwania mnie w charakterze świadka, gdyż informacje zawarte w niniejszym zawiadomieniu pochodzą z publicznie dostępnych źródeł wskazanych w zawiadomieniu.
Załączniki:
- Kopia artykułu z portalu Wirtualna Polska z dnia 14 lutego 2025 roku
Z poważaniem.
Marcin Romanowski
Prezes Stowarzyszenia ZPMR, poseł na Sejm RP